JSF | het vliegtuig met de vijf poten

De JSF, de beoogde opvolger van onze F16, kampt met voortdurende prijsstijgingen. Politici zijn daar boos over, maar het hoeft eigenlijk niemand te verwonderen. Door de politiek aangestuurde projecten worden altijd vele malen duurder dan commerciële projecten (die in zo’n geval tenminste nog tot een gezond faillissement leiden). De reden voor de kostenoverschrijdingen is een heel simpele: het menselijk streven naar perfectie. Nog voor een project van start gaat, maar na het vaststellen van het program van eisen, treedt er een fase in, waarin mensen gaan nadenken. Vaak is dan de logische redenering: “nu we toch zoiets gaan doen, kunnen we dan ook niet meteen…..” Dit is de dood in de pot voor ieder project. Voor bedrijven die het moeten uitvoeren is het namelijk DE kans om onder de eisen van de openbare uitbesteding uit te komen. Ieder die een huis heeft laten bouwen kent de vervloekte meerwerk-clausule. Meerkwerk kost een factor tig meer dan wanneer je het van tevoren had afgesproken. Voor aannemers is dit de bron van winst. Wil je een aannemer pesten, laat je huis dan geheel volgens bestek bouwen.
Tot zover is alles duidelijk. Maar bij de JSF is meer aan de hand. Hier waren namelijk de oorspronkelijke eisen al volstrekt onmogelijk. Het moest een vliegtuig worden dat zowel de luchtmacht als de marine tevreden zou stellen. En zo’n vliegtuig bestaat niet. En wat erger is, het kan ook niet gebouwd worden. Dat is de reden dat de JSF zo verschrikkelijk lang op zich laat wachten en zo verschrikkelijk duur wordt. Het is alsof in de behuizng van een Mini de motor en de laadruimte van een BMW X5 hadden moeten passen. Zelf een leek kan zien dat wanneer in dezelfde behuizing twee typen motoren gekozen zouden zijn, een vaste voor de luchtmacht en een draaibare VTOL-motor voor de marine, in elk geval het toestel voor de luchtmacht (dus voor ons) veel goedkoper had kunnen zijn. Ook de eis om van Amsterdam naar Moskou te kunnen vliegen zonder gezien te worden, is niet relevant als je een luchtverdedingsjager zoekt (en dat doen wij, als ik het goed begrepen heb). Kortom, een schaap met vijf poten is in dit geval gedoemd te mislukken. Tot het Pentagon bij zinnen komt, kan Nederland beter zijn handen van deze zekere mislukking aftrekken.

Advertisements

De H-bom | we trappen er met z’n allen weer in

De hypotheekrenteaftrek moet worden aangepakt. We roepen het allemaal, vriend en vijand. Met uitzondering dan van politieke opportunisten die het pas zullen roepen als zij weer een rondje “moslims pesten” kunnen binnenhalen. Een ding is me echter niet duidelijk: in geen enkel verhaal over de aanpak van de hypotheekrenteaftrek lees ik wat het doel is, en hoe het effect zal hebben. Daardoor staan mijn stekels al paraat voor actie. Als ik dan ook nog lees dat het vooral economen zijn die voor aanpak van de hypotheekrenteaftrek pleiten, dan staan al mijn stekels recht overeind.

Want waren het ook niet economen die mij tijdens mijn studie verzekerden dat wij in ons land helemaal geen landbouw en industrie meer nodig hebben? “Inderdaad meneer, wij kunnen in dit land allemaal leven van de dienstverlening”, was het antwoord van een professor economie op mijn enigszins sarcastisch bedoelde vraag.
Waren het ook geen economen die ons verzekerden dat het prima was om de groei te financieren met leningen, die in het jargon “krediet” worden genoemd? Juist door die groei zouden die leningen dan in de toekomst terugbetaald kunnen worden. Zijn het ook niet de economen die nu om het hardst roepen dat zij altijd wel gezegd hebben dat al dat lenen onverstandig was? Terwijl je ze in de jaren negentig daarover echt niet hoorde. En als er dan nog eens een econoom was die voorzichtig een waarschuwend vingertje hief, dan werd hij weggehoond door de collega’s en kon hij zijn carrière verder wel vergeten.
Waren het ook geen economen die ons alles hebben laten privatiseren? Omdat dat zo goed was voor de burger/consument. En wat een mooie resultaten hebben we daarvan. De spoorwegen zijn geprivatiseerd (min of meer). Dat merken we aan de prijs van het kaartje en aan de dienstregeling in de winter. De gezondheidszorg is geprivatiseerd. Met het gevolg dat je uren moet reizen voor een bepaalde behandeling. Maar goed, je kunt met de trein. Ook het ziekenfonds is geprivatiseerd. Nou moet ik eerlijk zeggen dat er veel mee mis was. Maar nu is er vanwege de kosten al bijna niets meer verzekerd. Chronisch zieken worden straks met zulke hoge kosten geconfronteerd, dat zij de blauwe pil niet eens meer kunnen betalen.
Een heleboel andere maatregelen die vanuit kostenoogpunt door economen werden bejubeld, pakken vaak desastreus uit. Laat ik de euro even buiten beschouwing, dan zijn daar de ov-chipkaart, de kabeltelevisie, de energiemarkt, telefonie, de betuwelijn, het pensioenstelsel, de schaalvergroting, noem maar op. De vrije markt blijkt op alle fronten vooral tot ongebreidelde oplichterij te hebben geleid. Waarvoor dan weer massa’s toezichthouders nodig zijn, die de kostenvoordelen verder uithollen.

Kortom, als economen roepen dat de hypotheekrenteaftrek moet worden aangepakt, dan weten we nu al wat ons te wachten staat. Vrijwel niemand zal meer een huis kunnen kopen. En huurwoningen zullen er niet zijn. Want als de overheid één ding heeft laten zien dan is het wel dat zij zulke grootschalige projecten als sociale woningbouw niet kan behappen. Dat wordt weer ouderwets dertig jaar wachten op een passende woning. Tegen de tijd dat je naar een kleine aanleunwoning wilt, krijg je eindelijk de ruime eengezinswoning die je dertig jaar eerder zo hard nodig had. Vraag nog eens aan een bejaarde hoe de woningmarkt in de jaren vijftig in elkaar zat. Dan krijg je een idee.
Mijn advies: luister in godsnaam niet naar economen, NOOIT. De hypotheekrenteaftrek kan best hervormd worden. Rijken hebben het helemaal niet nodig bijvoorbeeld. En onnodige risico’s mogen best worden uitgesloten. Maar het systeem als zodanig dient een doel. En dat doel bestaat nog steeds. Het heet passende woonruimte voor de burger.

Maak van het H-woord geen H-bom.

Als de overheid ergens op wil besparen, laat zij dan een numerus fixus instellen op de studie economie. 100 nieuwe studenten per jaar is meer dan genoeg. En bestudering van de vraagzijde wordt weer een verplicht onderdeel.