JSF | het vliegtuig met de vijf poten

De JSF, de beoogde opvolger van onze F16, kampt met voortdurende prijsstijgingen. Politici zijn daar boos over, maar het hoeft eigenlijk niemand te verwonderen. Door de politiek aangestuurde projecten worden altijd vele malen duurder dan commerciĆ«le projecten (die in zo’n geval tenminste nog tot een gezond faillissement leiden). De reden voor de kostenoverschrijdingen is een heel simpele: het menselijk streven naar perfectie. Nog voor een project van start gaat, maar na het vaststellen van het program van eisen, treedt er een fase in, waarin mensen gaan nadenken. Vaak is dan de logische redenering: “nu we toch zoiets gaan doen, kunnen we dan ook niet meteen…..” Dit is de dood in de pot voor ieder project. Voor bedrijven die het moeten uitvoeren is het namelijk DE kans om onder de eisen van de openbare uitbesteding uit te komen. Ieder die een huis heeft laten bouwen kent de vervloekte meerwerk-clausule. Meerkwerk kost een factor tig meer dan wanneer je het van tevoren had afgesproken. Voor aannemers is dit de bron van winst. Wil je een aannemer pesten, laat je huis dan geheel volgens bestek bouwen.
Tot zover is alles duidelijk. Maar bij de JSF is meer aan de hand. Hier waren namelijk de oorspronkelijke eisen al volstrekt onmogelijk. Het moest een vliegtuig worden dat zowel de luchtmacht als de marine tevreden zou stellen. En zo’n vliegtuig bestaat niet. En wat erger is, het kan ook niet gebouwd worden. Dat is de reden dat de JSF zo verschrikkelijk lang op zich laat wachten en zo verschrikkelijk duur wordt. Het is alsof in de behuizng van een Mini de motor en de laadruimte van een BMW X5 hadden moeten passen. Zelf een leek kan zien dat wanneer in dezelfde behuizing twee typen motoren gekozen zouden zijn, een vaste voor de luchtmacht en een draaibare VTOL-motor voor de marine, in elk geval het toestel voor de luchtmacht (dus voor ons) veel goedkoper had kunnen zijn. Ook de eis om van Amsterdam naar Moskou te kunnen vliegen zonder gezien te worden, is niet relevant als je een luchtverdedingsjager zoekt (en dat doen wij, als ik het goed begrepen heb). Kortom, een schaap met vijf poten is in dit geval gedoemd te mislukken. Tot het Pentagon bij zinnen komt, kan Nederland beter zijn handen van deze zekere mislukking aftrekken.

Advertisements